Voor overige informatie over onze stichting: bezoek onze website: WWW.VIDA-NUEVA.NL
HOOFDINDEX
INLEIDING
SPOEDEISENDE SITUATIES:
ADEMHALINGSPROBLEMEN - INGESLIKTE VOORWERPEN - BRAAKNEIGINGEN
VERGIFTIGINGSVERSCHIJNSELEN - DIKKER WORDENDE BUIK - SPUITDIARREE - NIET KUNNEN ONTLASTEN - RECTUMPROLAPS
| Naar boven - Naar hoofdindex |
Bij diverse dierenartspraktijken kunt u 24 uur per dag terecht voor een spoedgeval. Echter, wanneer is er bij chinchilla's sprake van een spoedgeval? M.a.w. in welke situatie mag u de dienstdoende dierenarts uit zijn bed bellen en wanneer kunt u met een gerust hart tot het eerstvolgende spreekuur wachten?
Onderstaand treft u een overzicht van situaties die echt spoedeisend zijn. In een dergelijk geval is tijd de belangrijkste factor. Als u dus moet kiezen tussen een dierenarts mèt ervaring die 40 km bij u vandaan woont, of een dierenarts zonder ervaring met chinchilla's bij u om de hoek, dan bent u gedwongen te kiezen voor de dichtstbijzijnde.
U loopt hierbij natuurlijk het risico dat deze arts niet goed weet hoe hij in de gegeven situatie met een chinchilla moet omgaan. Ook de dosering van bepaalde medicijnen (foto) kan problemen opleveren, omdat in de meeste geneesmiddelengidsen slechts waarden voor katten, honden en varkens staan vermeld. Misschien zal de arts eerst een medisch handboek willen raadplegen of contact zoeken met de Faculteit Utrecht. Ook hiermee kan kostbare tijd verloren gaan. Om die reden leek het ons wijs om niet uitsluitend een overzicht te maken van de diverse spoedeisende situaties, maar ook hier en daar concrete suggesties te doen t.a.v. een eventueel behandelplan.
Stichting 'Vida Nueva' is overigens druk doende met het opstellen van een adviesfolder t.b.v. dierenartsen. Deze folder beoogt beknopte informatie te geven over o.a. de achtergrond van chinchilla's, de factor stress, chinvriendelijk hanteren en fixeren, pijnbestrijding, narcose en geschikte dwangvoeding.
| Naar boven - Naar hoofdindex |
In de navolgende omstandigheden dient u direct contact op te nemen met een dierenarts!
| Naar boven - Naar hoofdindex |
Uw chin reutelt, piept, spert de bek open, krijst schril en slikt voortdurend. De kop wordt opgeheven, de flanken schokken en het diertje neemt een steigerende houding (foto) aan.
De houding lijkt het midden te houden tussen een kokhalsende chin en een chin in barensnood. Het diertje houdt hierbij zijn ogen half gesloten en zoekt tenslotte steun onder de voorpootjes.
Uitputting dreigt…..
In de meeste gevallen is hier sprake van een ernstige of uit de hand gelopen bacteriële infectie van het respiratieapparaat (ademhalingsstelsel). Uw chin heeft vermoedelijk reeds in een eerder stadium een - al dan niet met antibioticum behandelde - longontsteking opgelopen. Een injectie Prednison of een daarop gelijkend middel (Dexadrezon) kan uitkomst bieden. Deze injectie dient de volgende dag, t.w. 's morgens en 's avonds, te worden herhaald. Eventueel kan ook de derde dag nog een injectie worden gegeven.
Indien na 48 uur geen duidelijke verbetering is opgetreden, mag u er vanuit gaan dat de overlevingskansen van uw chin nihil zijn. Meestal wil of kan het diertje niet meer eten. Dwangvoeding en zelfs vocht worden geweigerd. Het is raadzaam in een dergelijke situatie geen dwangvoeding of vocht aan het dier op te dringen: de kans is groot dat uw chin zich verslikt en stikt.
De oorzaak van een dergelijke benauwdheid dient onder de gegeven omstandigheden niet zo zeer in een bacteriële infectie, dan wel in een virale infectie te worden gezocht. Hiervoor bestaan nog altijd geen adequate middelen.
Wij adviseren u in een dergelijke geval het ernstig benauwde dier verder lijden te besparen en door een dierenarts te laten euthanaseren.
| Naar boven - Naar hoofdindex |
Een houtsplinter, een stukje kunststof van b.v. een plastic zandbad of zelfs een strootje, kunnen voor veel ellende zorgen. Als niet snel wordt ingegrepen loopt uw chin kans te stikken……..
De dierenarts zal als eerste met een otoscoop (foto) in de bek kijken.
Hiermee heeft hij zicht tot de opening van de slokdarm en de luchtpijp.
Dit gebeurt in de regel zonder bek- of wangsperders.
Mocht het vreemde voorwerp of de obstructie zich op een moeilijk te bereiken locatie bevinden, dan dient anesthesie te worden toegepast.
Met een beetje geluk kan de betreffende darm worden doorgespoeld.
Afhankelijk van de omstandigheden kan worden gekozen voor inhalatienarcose, b.v. isofluraan (indien aanwezig) of een injecteerbaar narcosemiddel.
Hierbij gaat onze voorkeur uit naar middelen als Domitor of Ketamine, echter wel altijd in combinatie met een contra-injectie (Antisedan) ter bevordering van een snelle recovery. Bij injecteerbare narcosemiddelen dient de patiënt nauwkeurig te worden gewogen en de dosering zorgvuldig berekend en vastgesteld.
Voor het overige zal de technische behandeling niet veel afwijken van de behandeling van menig ander gezelschapsdier. Het enige probleem is wellicht de praktische uitvoerbaarheid. Bij een chin is alles natuurlijk wel een stukje kleiner dan bij een hond of een kat.
| Naar boven - Naar hoofdindex |
Uw chin maakt kokhalsende (foto) bewegingen. Zijn conditie holt achteruit. De oorzaken kunnen divers zijn.
Mogelijk is er sprake van een situatie als hierboven omschreven, maar ook vergiftiging kan een rol spelen. (zie hieronder).
In beide gevallen is een snelle gang naar de dierenarts geboden!
| Naar boven - Naar hoofdindex |
Er zijn diverse mogelijkheden van vergiftiging: via de bek, door inademing, door contact met de huid of door een insectenbeet. De verschijnselen zijn uiteenlopend en hangen samen met de aard van de vergiftiging.
Bij vergiftiging via de bek kunnen o.a. spierkrampen, ademhalingsproblemen, braakneigingen, speekselvloed en diarree worden waargenomen.
Bij vergiftiging door inademing (b.v. van gootsteenontstopper) treden verschijnselen op als kortademigheid, hoesten, blauwverkleuring van de slijmvliezen (cyanose) en in een uiterste situatie zelfs ademstilstand.
Bij vergiftiging door contact met de huid worden o.a. irritaties van huid, ogen (foto) en slijmvliezen waargenomen. Vergiftiging door een insectenbeet (b.v. van een wesp of horzel) kan leiden tot een pijnlijke locale zwelling met snel uitbreidende reacties op de ademhaling, de bloedsomloop en het zenuwstelsel.
Indien de aard van de vergiftiging u bekend is, neem dan altijd de betreffende stof of het product mee naar de kliniek. Dit is van belang omdat de dierenarts uw chin dan op de juiste wijze kan behandelen. Hoe jonger uw chin, des te groter overigens de kans dat een vergiftiging fataal afloopt.
| Naar boven - Naar hoofdindex |
U heeft het gevoel dat u uw chin 'ziet' groeien. Het dier neemt plotseling zodanig in omvang toe (foto), dat u vreest dat de patiënt zal knappen. Voor uw chin is deze situatie uitermate pijnlijk. Directe hulp is dan ook geboden.
In de kliniek zal uw chin door de dienstdoende dierenarts worden 'ontlucht'.
In de meeste gevallen betekent dit dat het dier een injectie Primparid krijgt toegediend. Deze zal in de dagen erop volgend, nog enkele keren moeten worden herhaald.
In sommige gevallen krijgt de chin een punctie, waardoor de lucht in hoog tempo kan ontsnappen. Hierna moet nog wel gedurende enkele dagen (oraal) Prepulsid worden toegediend.
De meest diervriendelijke oplossing is echter nog altijd Aeropax, een humaan middel dat u via tussenkomst van uw dierenarts bij de apotheek kunt halen. Het voordeel van dit middel is dat het tamelijk onschuldig is en niet makkelijk kan worden overgedoseerd.
Voor een chin van ongeveer 500 gram houden wij in de regel 0.3 ml aan. De behandeling mag zeker vier keer per dag worden herhaald en de totale kuur duurt slechts drie dagen.
De meeste dierenartsen kennen het middel helaas niet en zullen uw chin op de klassieke manier behandelen.
Schroom niet uw dierenarts te wijzen op het bestaan van Aeropax. Dit middel verdient echt de voorkeur boven alle andere middelen, c.q. behandelingen.
| Naar boven - Naar hoofdindex |
Een ernstige vorm van diarree die diverse oorzaken kan hebben. Meestal ligt aan spuitdiarree een bacteriële infectie ten grondslag. In dat geval kan uw dierenarts uw chin een antibioticum voorschrijven.
Wij geven hierbij de voorkeur aan het humane middel Bactrimel of aan het veterinaire geneesmiddel Baytril 0,5%.
In beide gevallen kan een dosering worden aangehouden van 0,2 ml/per 500 gram lichaamsgewicht).
N.B.
Sommige dierenartsen beschikken slechts over Baytril in een 2.5% concentratie. Een dosering van 0.2 ml of meer kan in dat geval leiden tot ernstige coördinatie- stoornissen, c.q. uitvalsverschijnselen en torticolis (scheefstand van de nek).
Zie dus toe op een juiste berekening bij de gegeven concentratie of nog beter: laat de dierenarts een oplossing met lagere concentratie voor u klaarmaken.
Een kuur (doorgaans zeven dagen) dient ten alle tijden te worden afgemaakt, ook al lijkt de patiënt na drie dagen weer de oude.
Diarree kan echter ook worden veroorzaakt door giardia. De kleur van de ontlasting neigt dan naar zwart en de geur is zeer kenmerkend en prominent aanwezig. Giardia is onder de microscoop (foto) goed te herkennen. De protozo die verantwoordelijk is voor de besmetting, heeft een opvallend langwerpige vorm.
De flagellaten zijn echter alleen waar te nemen in verse ontlasting, m.a.w. 'vers van de pers'. Het is dan ook zaak dat de dierenarts direct vanuit het rectum een monster neemt om giardia uit te sluiten. Giardia is namelijk ongevoelig voor antibiotica.
Indien een arts in geval van diarree ten onrechte uitgaat van een bacteriele infectie, gaat veel kostbare tijd verloren. Dit kan uw chin het leven kosten, want giardia heeft niet zelden een dodelijk verloop.
Wordt er inderdaad giardia vastgesteld, dan is er slechts 1 veilig middel, namelijk Panacur, een ontwormingsmiddel voor schapen. (Dosering 2 x daags 0.3 ml/500 gram lichaamsgewicht, gedurende 3-4 dagen).
In de literatuur staat het middel Flagyl beschreven als het geneesmiddel bij giardia. Flagyl is een humaan middel dat wordt verstrekt aan vrouwen ter behandeling van witte vloed. Laat dit middel echter nimmer voorschrijven ter behandeling van giardia bij chinchilla's. De gevolgen zijn - zo weten wij uit ervaring - desastreus!
Om uitdroging van uw chin te voorkomen, raden wij u aan om de eerste dagen Oricel Jr aan het drinkwater toevoegen. Dit is een humaan middel voor baby's, verkrijgbaar bij bijna iedere apotheek of drogist.
Bereiding volgens voorschrift (1 sachet op een halve liter gekookt en afgekoeld water).
N.B.
Dit water mag - in verband met snelle bacterievorming - niet langer dan 24 uur in het drinkflesje of waterbakje blijven staan!
| Naar boven - Naar hoofdindex |
Verstopping kan diverse oorzaken hebben: onjuiste voeding (o.a. selectief eten), te weinig vezel (hooi), stress, pijn, etc.
Indien de verstopping niet wordt opgemerkt, omdat er bijvoorbeeld meerdere chins in de kooi zitten, kan een ernstige situatie ontstaan (foto).
De meeste onschuldige vorm is nog een ophoping van ontlasting in het rectum.
Deze kan doorgaans eenvoudig met behulp van massage en een geschikt laxeermiddel (Tractonorm Lax, paraffine olie), worden verholpen.
In het uiterste geval kan een klysma worden toegediend (Practo-Clyss, paraffine-olie). Deze handeling kunt u echter het beste overlaten aan een ervaren dierenarts omdat het (gevoelige) slijmvlies van het rectum gemakkelijk beschadigt: een pijnlijke aangelegenheid!
Soms is de verstopping echter van dien aard dat er nauwelijks nog keuteltjes worden geproduceerd en wàt er aan ontlasting uitkomt, is minuscuul klein en gortdroog. Als in dit stadium niet snel wordt ingegrepen, dreigt voor uw chin het risico van een onomkeerbaar proces, met de dood als gevolg.
Uw chin loopt o.a. kans een invaginatie (foto) of een rectumprolaps (zie onder) te krijgen. Bij een invaginatie schuift een hoger gelegen stuk darm over een lager gedeelte, waardoor een stuk darm wordt afgeknepen. In de meeste gevallen komt hulp te laat en sterft de chin een ellendige dood.
Bij een verstopping als boven omschreven, dient uw chin zowel oraal als rectaal te worden gelaxeerd. Daarnaast verdient het aanbeveling om het dier een middel te geven waardoor de darmfunktie wordt gestimuleerd (Prepulsid).
Vocht is in deze situatie heel belangrijk. Zie er dus op toe dat uw chin voldoende drinkt. Bij twijfel hieraan desnoods met een pipetje vocht ingeven in de bek.
Om het vocht nog beter vast te houden kunt u eventueel Oricel Jr aan het drinkwater toevoegen (zie boven).
Daarnaast is het belangrijk dat uw chin in beweging blijft.
Sta niet toe - althans niet in de actieve periode - dat uw chin stil in een hoekje gaat zitten. Probeer hem zoveel mogelijk in beweging te houden door hem onder toezicht te laten loslopen. Desnoods laat u hem, al hij toch telkens weer in elkaar gaat zitten, in een loopwiel stappen. We zijn weliswaar geen voorstander van deze attributen, maar nood breekt in dit geval wetten: uw chin moet in beweging blijven.
| Naar boven - Naar hoofdindex |
Een rectum- of darmprolaps (foto) is de uiterste consequentie van een onopgemerkt gebleven en daardoor onbehandelde verstopping. Door langdurig persen wordt de darm naar buiten geperst.
Onder de staart treft u een bloederige uitstulping, variërend van enkele milimeters tot enkele centimeters.
Hoe kleiner (korter) de uitstulping, des te groter de kans dat de darm weer netjes naar binnen kan worden gemanipuleerd.
Soms gebeurt het dat een prolaps dagenlang onopgemerkt blijft. Dit is een heel kwalijke zaak: het uitstulpende weefsel droogt snel uit en kan gaan necrotiseren.
Bij constatering van een prolaps dient u derhalve onverwijld een dierenarts te consulteren.
Mocht u nog een poosje met uw chin onderweg zijn, dan is het raadzaam de prolaps vettig te houden, bijvoorbeeld met vaseline of uierzalf.
Het is verstandig de uitgepulpte darm onder narcose terug te duwen. Hierbij is uiterste voorzichtigheid geboden.
Het terugduwen kan b.v. geschieden met het uiteinde van een thermometer. Men dient er echter voor te waken dat de darm beschadigd raakt.
Het terugduwen behoort in fasen te geschieden en vraagt het nodige beleid. Vaseline bevordert het terugglijden in het rectum, maar kan er ook toe leiden dat men grip verliest op de toch al gladde darmwand.
De punt van de thermometer (foto) dient bij een chin als exacte maat voor de juiste diameter van het rectum. Strak hier tegenaan dient een tabakszakhechting te worden aangebracht om het terugzakken van het rectum te voorkomen. Na circa een week heeft zich voldoende littekenweefsel gevormd om uitzakking van het rectum te voorkomen. De hechting kan nu worden verwijderd.
Het verdient aanbeveling de chin gedurende deze periode licht te laxeren om persen en daarmee beschadiging van het rectum te voorkomen.
Bent u blij met deze informatie? Zou u deze info eigenlijk wel willen gebruiken, c.q. willen doorgeven aan anderen? Neemt u dan vooral even contact met ons op, zodat wij u suggesties aan de hand kunnen doen m.b.t. eventuele bronvermelding en/of het geven van een (diep)link.
Het zondermeer overnemen – al dan niet in eigen bewoordingen - van gevonden informatie is namelijk niet alleen onsportief, maar vooral oneerlijk.
Plagiaat – inclusief alle slimme varianten daarop - zal dan ook onder alle omstandigheden door ons worden aangepakt.
